Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi, küresel enerji dönüşümünde nükleer teknolojilerin geleceğini uluslararası gündemin önemli başlıklarından biri hâline getirdi. Türkiye’nin öncülük ettiği elektrifikasyon hedefleri, artan enerji ihtiyacının nasıl karşılanacağı tartışmalarını hızlandırırken IC Holding Murahhas Azası ve IC Nükleer Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Murad Bayar, Türkiye’nin nükleer enerji alanında yalnızca tüketici değil, teknoloji geliştiren ve üreten bir ülke olabileceğine dikkat çekti.
İklim hedefleri enerji politikalarını yeniden şekillendiriyor
Antalya’da 20 Kasım’a kadar devam edecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (COP31), enerji sektörünün geleceğine ilişkin önemli tartışmalara ev sahipliği yapıyor.
Zirvenin dikkat çeken başlıklarından biri, elektrik tüketiminin küresel enerji sistemi içerisindeki payının artırılması oldu. Türkiye’nin COP31 Başkanlığı öncülüğünde gündeme taşınan “35 by 35” girişimi, 2035 yılına kadar dünya genelinde nihai enerji tüketimindeki elektrik payının yüzde 35’e yükseltilmesini amaçlıyor.
Bu hedef, yalnızca elektrik üretim kapasitesinin artırılmasını değil, enerji arzının güvenilirliği, sürdürülebilirliği ve kaynak çeşitliliğinin birlikte ele alınmasını da gerekli kılıyor.
Özellikle sanayi üretiminde elektrifikasyonun hızlanması, veri merkezlerinin yaygınlaşması ve yeni teknolojilerin enerji talebini artırması, ülkeleri alternatif üretim modellerine yönlendiriyor.
Bu süreçte nükleer enerji, düşük karbonlu ve kesintisiz elektrik üretimi sağlayabilmesi nedeniyle yeniden uluslararası enerji politikalarının merkezine yerleşiyor.
Nükleer enerji COP31’in uluslararası gündeminde
COP31 kapsamında Türkiye, Kanada, Birleşik Krallık, Fransa, Japonya, Kazakistan, Finlandiya ve Togo gibi ülkeler, kendi pavilyonlarında nükleer enerji teknolojilerinin geleceğini ele alan programlar düzenledi.
Zirve tamamlandığında nükleer enerji odaklı etkinlik sayısının 20’yi aşması bekleniyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Dünya Nükleer Birliği (WNA), Avrupa Nükleer Derneği (ENS) ve Uluslararası Genç Nükleer Uzmanlar Kongresi (IYNC) gibi kuruluşların katılımı da nükleer teknolojilerin küresel enerji gündemindeki önemini ortaya koyuyor.
Nükleer enerjiye yönelik uluslararası yaklaşımda dikkat çeken gelişmelerden biri de kapasite artırımı hedefleri oldu.
COP28’de 22 ülkenin desteğiyle başlatılan ve dünya genelindeki nükleer enerji kapasitesinin 2050 yılına kadar üç katına çıkarılmasını öngören deklarasyona destek veren ülke sayısı 39’a yükseldi. Türkiye de bu hedefi destekleyen ülkeler arasında bulunuyor.
Murad Bayar: Enerji yatırımlarında zaman kaybetme lüksümüz yok
COP31 kapsamında enerji dönüşümünü değerlendiren IC Holding Murahhas Azası ve IC Nükleer Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Murad Bayar, 2035 yılı için belirlenen elektrifikasyon hedeflerinin bugünden planlanması gerektiğine işaret etti.
Enerji yatırımlarının yalnızca finansman değil, uzun vadeli mühendislik, planlama, izin ve altyapı süreçlerini de kapsadığını belirten Bayar, gelecekte ortaya çıkacak elektrik ihtiyacının bugünden öngörülmesinin önemini vurguladı.
Bayar’a göre yenilenebilir enerji yatırımlarının hız kazanması önemli olmakla birlikte, elektrik sisteminin güvenilir biçimde çalışabilmesi için farklı düşük karbonlu üretim teknolojilerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Türkiye’nin öncülüğündeki “35 by 35” hedefinin enerji sektörüne önemli sorumluluklar yüklediğini ifade eden Bayar, 2035 yılının uzak bir tarih gibi görünmesine rağmen büyük ölçekli enerji yatırımlarının hazırlık süreçleri dikkate alındığında çalışmaların gecikmeden başlatılması gerektiğini dile getirdi.
Türkiye için nükleer enerji yalnızca elektrik üretimi değil
Türkiye’nin enerji geleceği açısından nükleer yatırımların taşıdığı stratejik öneme dikkat çeken Murad Bayar, konunun yalnızca yeni santrallerin kurulmasıyla sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Nükleer teknolojilerin geliştirilmesi; mühendislik kapasitesinin artırılması, yerli sanayinin güçlendirilmesi, teknolojik bilgi birikiminin oluşturulması ve uluslararası projelerde daha fazla sorumluluk üstlenilmesi bakımından da önemli fırsatlar barındırıyor.
Bayar’ın değerlendirmelerinde özellikle Türkiye’nin doğal gaz ithalatına bağımlılığının azaltılması ve yerli üretim kabiliyetlerinin geliştirilmesi öne çıktı.
Nükleer enerji yatırımlarının uzun vadeli bir sanayi ve teknoloji politikasıyla desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Bayar, üniversiteler, araştırma kuruluşları, teknoloji geliştiricileri ve sanayi şirketleri arasındaki iş birliğinin önemine işaret etti.
Bu yaklaşım, Türkiye’nin gelecekte yalnızca nükleer enerji kullanan bir ülke olmasının ötesinde, uluslararası nükleer teknoloji değer zincirinde üretici ve çözüm ortağı olarak konumlanabilmesi açısından da önem taşıyor.
Küçük modüler reaktörler sanayide yeni bir dönemin kapısını açabilir
COP31’in enerji gündeminde öne çıkan teknolojilerden biri de küçük modüler reaktörler (SMR) oldu.
Geleneksel büyük ölçekli nükleer santrallerden farklı tasarım ve kapasite seçenekleri sunan bu sistemler, özellikle enerji yoğun sanayi kuruluşlarının uzun vadeli elektrik ihtiyacının karşılanmasında alternatif bir çözüm olarak değerlendiriliyor.
Murad Bayar, küçük modüler reaktörlerin tüketim merkezlerine yakın konumlarda kesintisiz ve düşük karbonlu enerji sağlama potansiyeline dikkat çekti.
Bu teknolojilerin yaygınlaşması, teknik güvenlik ve düzenleyici gerekliliklerin karşılanmasının yanı sıra yatırım finansmanı, maliyet etkinliği ve endüstriyel altyapının geliştirilmesine de bağlı olacak.
Türkiye açısından SMR teknolojilerinin stratejik değeri ise yalnızca elektrik üretimiyle sınırlı değil. Reaktör bileşenleri, mühendislik hizmetleri, kontrol sistemleri ve ileri teknoloji üretimi gibi alanlarda yeni sanayi iş birlikleri geliştirilmesi de mümkün görülüyor.
Enerjide bağımsızlığın yolu teknoloji üretiminden geçiyor
Küresel enerji dönüşümü, ülkeler arasındaki rekabeti yalnızca enerji kaynaklarına erişim üzerinden değil, bu kaynakları değerlendirebilecek teknolojilere sahip olma kapasitesi üzerinden de yeniden şekillendiriyor.
Türkiye’nin nükleer enerji alanında atacağı adımların uzun vadeli sonuçları, kurulacak tesislerin üretim kapasitesi kadar yerli mühendislik ve teknoloji geliştirme yetkinlikleriyle de yakından ilişkili olacak.
COP31’de ortaya konulan değerlendirmeler, nükleer enerjinin iklim hedefleri, enerji arz güvenliği ve sanayi politikaları açısından birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye için önümüzdeki dönemin temel meselesi, enerji talebini karşılayacak yatırımları hayata geçirirken aynı zamanda bu yatırımların gerektirdiği bilgi birikimini, insan kaynağını ve teknolojik altyapıyı ülke içerisinde geliştirmek olacak.
Antalya’daki COP31 gündeminin ortaya koyduğu temel mesaj ise açık: Enerji dönüşümünde söz sahibi olmak isteyen ülkelerin yalnızca enerji üretimine değil, geleceğin enerji teknolojilerini geliştirme ve üretme kapasitesine de yatırım yapması gerekiyor.


