Giriş
Bu yıl 2025 Yaz döneminde, elektrik enerjisi sektörü açısından önemli bir gelişme yaşanmış bulunmaktadır. Söz konusu gelişme kısaca ifade edilmek istenirse; 28 Temmuz 2025 tarihinde Türkiye’de elektrik yükünün 59.335 MWh’a çıkmasıyla rekor kırılması olarak betimlenmektedir.
Ulaşılan bu elektrik yükü, sadece 2025 yılına ait bir pik değeri olmayıp, Türkiye için tüm zamanların rekoru olarak kayıtlara geçmiştir. Söz konusu tarihte elektrik tüketiminde yaşanan bu ekstrem değerin herhangi bir sorun olmadan karşılanabilmiş olması son derece önemli olarak nitelenebilir.
Bilindiği üzere; böylesi yüksek elektrik yükü söz konusu olduğunda enerji santrallarının yüksek güçlerde sorunsuz olarak elektrik üretiyor olması gerekmektedir. İlaveten elektrik iletim ve dağıtım sistemlerinin de herhangi bir problem olmadan hizmet verebilmesi beklenmektedir. Aksi takdirde enterkonnekte şebekede meydana gelen dengesizlikler sistemlerde anomalilere neden olmakta ve büyük elektrik kesintilerine sebebiyet verebilmektedir.
Hatırlanacağı gibi; daha birkaç ay önce, (28 Nisan 2025’te) İspanya kaynaklı olarak şimdiye kadar görülen en etkin elektrik kesintilerinden biri İber yarımadasında yaşanmış ve yarımadanın hemen tamamında hayat önemli ölçüde durma noktasına gelerek çeşitli sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu konuya ilişkin olarak, (önceleri farklı sebeplerden bahsedildiyse de nihayette) güneş ve rüzgâr santrallerinin çoğunlukla şebeke takipli inverterlerle sisteme bağlı olması ve ani gerilim değişimlerine karşı tepkisiz kalınmasına bağlı olduğu ifade edilmiştir. Bir başka deyişle, olayın düşük sistem ataleti, inverter bazlı üretim yapısı ve enterkonneksiyon hatlarındaki dengesizlikten kaynaklandığının anlaşıldığı belirtilmiştir. İber yarımadasındaki elektrik kesintisi 15 saat gibi bir süre sürmüş, ancak bazı bölgelerde kesintiden etkilenme süresi daha da uzun müddetle devam edebilmiştir.
Bu bakımdan, tüm ülkeler için yıl bazında elektrik talebinin yüksek olacağı dönemlerin iyi tahmin edilmesi ve ona göre planlamaların yapılarak ilgili tedbirlerin alınmış olması son derece önem arz etmektedir.
Elektrik Tüketiminin Artmasına Neden Olan Sebepler
Türkiye’de 28 Temmuz 2025’de yaşanan rekor elektrik enerjisi tüketimiyle ilgili öne çıkan sebepler olarak; artan sıcaklıklı meteorolojik şartlar, elektrikli araç şarjı, turizm, su pompalarının (özellikle vahşi sulama bağlamında) sürekli çalışması, yaşam mahallerinde klimaların kesintisiz devrede olması, insanların yaz şartlarında daha fazla aktif yaşam içinde olması, buna bağlı eylemlerin ve internet kullanımının yoğunlaşması, sanayileşme, veri merkezlerinin etkinliğiyle artan yük ve de dijitalleşme olarak ifade edilmektedir. Söz konusu bu ana nedenleri ayrı ayrı incelemek yerinde olacaktır.
Önde gelen bir etmen olarak; iklim değişikliği bağlamında küresel ısınma kapsamında ülkemizde ortalama sıcaklık değerlerinin giderek yükselmesi gösterilmektedir. Türkiye’de bu yaz ilk kez resmi olarak 50 Co’nin üzerinde sıcaklıklar kaydedildiği ve ilaveten bu aşırı sıcaklık değerlerinin özellikle tek bir haftada yoğunlaştığı rapor edilmiştir. Burada şunu da belirtmek de gerekir ki; 2025 yazı küresel bağlamda dünya tarihine en sıcak 3. yaz olarak kayıtlara geçmiştir. Dolayısıyla, meteorolojik ısınmayla birlikte artık birçok mekânda artan klima kapasiteleriyle kullanımın öne çıkması ve klimaların daha uzun sürelerle devrede kalmaları elektrik kullanımını önemli ölçüde artış yönünde etkilemektedir.
Küresel bağlamda elektrikli araç kullanımının teşvikiyle elektrikli otomotiv sektörünün gelişmesi de diğer önemli bir neden olarak gösterilebilmektedir. Dolayısıyla elektrikli otomobillerin giderek yaygınlaşması ve bu araçların şarjlarının elektrik tüketiminde artan paylara sahip olmaya başlamasıyla elektrik tüketimi giderek artmaktadır.
Turizmin özellikle yaz aylarında pik seviyelere çıkması da önemli bir etmen olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilhassa sayfiye yerleşimlerinde, elektrik alt yapısı yerli halkın nüfusuna göre yapılırken, bu gibi yerlerde turizm hareketleri sebebiyle popülasyonun misliyle artması elektrik kullanımını da misliyle katlamaktadır.
Öte yandan, sıcak yaz aylarında su ihtiyacının yükselmesi ve buna bağlı olarak pompalama aktivitelerinin önemli ölçüde artması bir başka etkin faktör olmaktadır. Özellikle ülkemizde çoğu kez (damlama yöntemi yerine) vahşi sulama ve vahşi kişisel su kullanımı tarzında aktivitelerle bu faktör beklenenin üzerine çıkmaktadır.
İlaveten, yaz aylarında sosyal yaşamın yoğunlaşması ve insanların daha çok uyanık kalmasıyla doğrudan ve/veya (bulundukları mahaller itibariyle) dolaylı olarak elektrik sarfiyatının artması söz konusu olmaktadır.
Ayrıca, ülkemizde sanayileşmenin ivme kazanmış olması da bir başka etmeni oluşturmaktadır. İçinde bulunduğumuz “Bilgi Çağı”nın gereği olarak dijitalleşmenin devasa boyutlara ulaşmakta olduğu ve giderek veri merkezlerinin etkinliğiyle elektrik gereksinimi artışları söz konusu olmaktadır. Fazla olarak, yükseliş gösteren bir trendle internet kullanımı da elektrik tüketiminde artışlara neden olmaktadır.
Türkiye’de 2025 Yazında Elektrik Üretim ve Tüketimi ile İlgili Yaşananlar
Yukarıda da belirtildiği üzere 28 Temmuz 2025 tarihinde TEİAŞ (Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi’) verilerine göre Türkiye’de saatlik bazda elektrik yükü 59.335 MWh’a ulaşmış ve bu değer Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm zamanları için bir rekor seviye olarak kayıtlara geçmiştir. Şunu da ifade etmek gerekir ki; söz konusu bu rakam yaklaşık 60 GW anlık güç talebine karşılık geliyor olmaktadır.
Ayrıca, Temmuz 2025’te, aylık bazda Türkiye’nin toplam elektrik tüketimi, geçen yılın aynı dönemine göre %1,40 artmış ve 34.584.917 MWh olarak gerçekleşmiştir. Günlük ortalama elektrik tüketiminde ise (artan soğutma ihtiyacına bağlı olduğu düşünülen) Haziran 2025 ayına göre %22’lik bir artma göstermiştir.
Ayrıca şunu da belirtmek yerinde olacaktır ki; ülkemizde 20. Yüzyılda, en çok elektrik tüketimi kış aylarında olmaktaydı ve pik elektrik kullanımı kış şartlarında oluşmaktaydı. Ancak ilerleyen zaman içinde kış pikinin yanı sıra yaz piki de oluşmaya başlamıştır. Bir başka deyişle, elektrik kullanımının yıllık değişim eğrisi iki ekstremli bir grafik sergiler olmuştur. Fazla olarak son yıllarda; elektrik tüketiminde yaz pikinin ekstrem değeri, kış pikinin ekstrem değerini aşmış bulunmaktadır. Böylelikle, artık yaz aylarında yılın en yüksek elektrik tüketimi yaşanır olmaktadır.
2025 Yılında Türkiye’de, 28 Temmuz 2025 tarihinde yaşanan rekor elektrik tüketim seviyesinden ayrı olarak, 8 Ağustos 2025 tarihinde de önemli bir gelişme yaşanmıştır. Şöyle ki; söz konusu bu tarihte Türkiye’de 2025 yılında günlük bazda en büyük elektrik üretim değerine ulaşılmıştır. Bir başka deyişle, söz konusu bu tarihte 1.201,866 MWh elektrik üretilmiştir. Tüketim ise 1 186. 952 MWh olarak kayıtlara geçmiştir.
Türkiye Elektrik İletim AŞ’den verilen verilerine göre, 8 Ağustos 2025 tarihinde saatlik bazda en yüksek elektrik tüketimi (Saat 16.00’da) 56.225 MWh’, en düşük tüketim ise (sabah 07.00’de) 39.501 MWh olarak gerçekleşmiştir.
Santrallar bazında konuya bakılacak olursa; elektrik üretimde ilk sırada %22,7 ile doğal gaz santralleri yer almış bulunmaktadır. Bunu, %20 ile ithal kömür santralleri ve %19,6 ile rüzgâr santralleri izlemiş olduğu görülmektedir. Yine 8 Ağustos 2025 tarihi itibariyle Türkiye, 20.815 MWh elektrik ihracatı ve 5 bin 906 MWh elektrik ithalatı gerçekleştirmiş olduğu da ifade edilmektedir.
Sonuç
Türkiye’nin elektrik tüketiminde; 2025 yılının Temmuz sonu ve Ağustos başı itibariyle tarihi bir süreci geride bıraktığı söylenebilir. Dolayısıyla 28 Temmuz 2025 günü, saatlik elektrik yükü 59.335 MWh ile tüm zamanların zirvesine çıkmış, 8 Ağustos 2025 tarihi itibariyle de günlük bazda en büyük elektrik üretim değerine ulaşılmıştır.
Bu değerler Türkiye’nin enerji planlaması, enerji programlaması ve bunların uzantısında enerji politikaları için önem arz etmektedir. Böylesi elektrik gereksiniminin yaşanması sırasında talebin sorunsuz olarak sağlanması ve elektrik santrallarının bu ihtiyacı karşılayabilecek şekilde devrede olması ve iletim, dağıtım sistemlerinde istenmeyen durumların yaşanmamış olması sevindirici hususu oluşturmaktadır. Aynı zamanda, artan talebin karşılanmasında elektrik ithalatının da iyi planlanmış olması dikkat çekmektedir.
Ancak, şunu da belirtmek gerekir ki; Türkiye’de ulaşılan böylesi rekor elektrik tüketiminin oluşmasına sebep olan (yukarıda belirtilmiş) etmenler bağlamında konu ele alındığında, şimdilerde rekor olarak nitelenen bu değerlerin, önümüzdeki yıllarda daha da artabileceğinin düşünülmesi yerinde olacaktır. Bir başka deyişle, bundan sonraki süreçlerde elektrik tüketiminde yeni rekorlar beklenebilir.
Öz olarak belirtmek istenirse; önümüzdeki yıllara ilişkin enerji programlaması, enerji planlaması ve uzantısında enerji politikalarının; Türkiye’nin olası olarak gelişecek ve genişleyecek elektrik talebinin göz önüne alınarak gelecek projeksiyonunun buna göre düzenlenmesi ve özellikle enerji verimliliği, enerji tasarrufu, enerji yoğunluğunun iyileştirilmesi ve akıllı şebeke kullanımlarının arttırılması projelerine öncelik verilerek hayata geçirilmesi zorunluluk olarak kendini göstermektedir denebilir.
